یکشنبه 23 مهر 1396 / 07:20|کد خبر : 1735|گروه : اقتصادی

یاد داشت به قلم مسعود فرزاد

چاه آب، برداشت آب؛ حیات یا خیانت/ حماسه چاه های آب دشت دهگلان

چاه آب، برداشت آب؛ حیات یا خیانت/ حماسه چاه های آب دشت دهگلان

فریاد شادی شان به هوا بلندشده، همه خوشحال هستند؛ ای خدا شکرت به آب رسیدیم. این هیاهوی مردانی است که درسال1315با دستگاه حفاری اولین چاه عمیق را در اطراف تهران به آب رساندند.

 

به گزارش دهگلان شیدا، دیرزمانی هنوز از حفرچاه مزبور نگذشته است که عمق چاه های آب ما ازکم عمق به نیمه عمیق و حالا به عمیق رسیده است. زمزمه برداشت آب های ژرف هم در گوشه کنار به گوش می رسد، اما دیگر  سفره های آب های زیرزمینی دشت های ایران آبی ندارند.

 

هزاران سال است برداشت آب از چاه، باتوجه به نیاز شرب و کشاورزی دراکثر نقاط جهان بالاخص کشور نیمه خشک ایران در جریان است اما با ورود تکنولوژی و دسترسی آسان به دستگاه های حفاری؛ مسابقه حفاری چاه آب در ایران شروع شد.

 

سفره یا آبخوان زیرزمینی؛  لایه ای است در دل زمین که بسته به وجود و مقدار نفوذ آب سطحی و روان آبها به آن لایه می تواند مخزنی کوچک و یا حتی چون دریاچه ای زیر زمینی و یا چون رودخانه ای در زیرزمین جاری باشد.

 

حیات این مخازن زیر زمینی بستگی زیادی به مقدار ورود آب سطحی و به طریق اولی مقدار بارش و نزولات جوی دارد. متاسفانه حدود ده سالی است ایران به دوره خشکسالی وارد شده و بارش ها به شدت کاهش پیداکرده است، درمقابل آن برداشت از منابع زیرزمینی هرروز بیشتر می شود. امروزه در بیشتر نقاط کشورحتی برداشت آب از چاه های مجوز دار هم اشتباه بوده و چندسالی است که وزارت نیرو دشت هایی را در سراسرکشور دشت ممنوعه اعلام کرده است.

 

پدیده فرونشست زمین:

 

 چاه‌های عمیق تیشه بر ریشه منابع آب‌های زیرزمینی می‌زنند. هرچقدر عمق چاه عمیق‌تر باشد، این فاجعه سهمگین‌تر خواهد بود زیرا حاکی از آن است که آب‌های زیرزمینی کاهش یافته‌اند و روند مصرف بی‌رویه بوده است. افت وکمبود آب در اعماق زمین، ‌جایی که مصرف آب زیرزمینی بیش از توان زمین(توان تجدیدپذیری) بوده، باعث می شود لایه های خاک متراکم شده، هرجا آبخوان وسفره ای آبش را از دست داده، ‌به خاطر ایجاد حفره‌های متعدد خالی از آب درخود فرو می رود یا به اصطلاح دچار فرونشست می شود. این پدیده دردشت های مختلفی از کشورازجمله خراسان و تهران بعلت وجود چاه های آب فراوان و برداشت اضافه تر از حد مجاز بیشتر دیده می شود.

 

 

روزگاری کشاورزی همه جایک لقمه نان حلال بود!

 

در زمان ما که دسترسی به موادغذایی جهانی شده و به سهولت می توان موادغذایی مورد نیاز حتی ارزان تررا بدست آورد، تردید را در خصوص ادامه این رویه کشاورزی و دامپروری که تیشه به ریشه منابع کشور که حاصل میلون ها سال ذخیره آب در دل زمین هستند رابه ذهن می آورد. آیا رواست با طبیعتی که خود دچار بحران خشکسالی است و نفس هایش به شماره افتاده، این چنین رفتارکرد!؟

 به گمان من کشت آبی در دشت های ممنوعه و برداشت آب از چاه های آن و تولید محصول کشاورزی نه تنها حلال نیست بلکه شاید به دلیل خسارتی که به طبیعت و زمین وارد می کند حرام باشد و باید با افرادی که چنین خسارت های جبران ناپذیری وارد می کنند  برخوردقضایی کرد. البته این حرف ،می رساند که دستگاه های ذی نفع در کشاورزی و آب، خود را موظف بدانند برای جایگزینی  ممنوعیت کشاورزی و جبران آسیب دیدگان احتمالی،هزینه های خسارت سالیانه شان را پرداخت نمایند .

 

در بحث کشاورزی باید مدیریت جدی تری به خرج داد و هر ساله قبل از شروع فصل کشت و کار هر منطقه، برنامه جامعی به کشاورزان داده شود. این برنامه با توجه به پیش بینی سال آبی و نیاز کشور به مقدار و نوع محصولات و برآورد سود و هزینه ها و منصفانه و معقول باشد به طوری که ما دیگر شاهد کمبود یک محصول و افزایش قیمت آن در یک سال و هجوم کشاورزان در سال بعد برای کشت آن محصول و عرضه  بسیار بیشتر از حد نیاز و کاهش قیمت و دفن محصولی که با رنج و مشقت و با صرف هزینه و وقت به دست آمده  است نباشیم .

باید با سرمایه گذاری و ایده گرفتن از کشورهای پیشرفته در امر کشاورزی و تجهیز ماشین آلات، بکار بردن دانش روز دنیا و روش های صحیح با استفاده از کمتر از نصف مقدار آبی که الان مصرف می کنیم  به بهره وری بالاتری دست یابیم . در حال حاضر در برخی کشور های همسایه با استفاده از روش های نوین مانند کشت های گلخانه ای با میزان آب ثابت از هر هکتار زمین ده ها برابر محصول برداشت می کنند و ما برای استفاده بهینه از منابع ارزشمند آب و خاکمان راه درازی در پیش داریم....

 

به گفته دست اندرکاران مدیریت آب کشور، نزدیک به یک میلیون چاه آب در ایران حفر شده است که بیش از نیمی از آن ها غیرمجازند. حدود40میلیارد مترمکعب آب از این چاه ها استحصال می شود که یک سوم آن اضافه برداشت ازحدمجاز است. شایان ذکرست  این مقدار بیشتراز حجم آب های موجود درمخازن سدهای کشور می باشد و بیش از نود درصد آب این چاه ها برای استفاده در کشاورزی است. این درحالی است دشت های فلات مرکزی و حتی کوهپایه ای هم براثرکم بارشی دچار بی آبی هستند هرروزه سطح آب در آبخوان ها پایین تر می رود. اما اسب سرکش کشاورزی سنتی و مکانیزه بی حد وحصر هر روزه درحال تاختن است. کشاورزی که میزان بهره وری آب در آن بطور میانگین زیر 40 درصد است و شاهداین مدعا فاجعه دشت دهگلان در استان کردستان است.

 

حماسه چاه های آب دشت دهگلان:

 

باورفاجعه دشت دهگلان شاید برای مردمانش سخت، اما حقیقی است که چند صباحی شروع شده است و چون موج سیاهی برچهره این دشت زیبای دیولان کردستان نشسته است. دهگلان (دیولان) شهری است که پایه اقتصاد آن برمبنای کشاورزی بناشده و سی سالی هست که کشاورزان به حفاری چاه های آب، عمیق دراین دشت علاقه مند شده اند. آن قدر در این منطقه چاه حفرشده که به گفته کشاورزان منطقه، فاصله حلقه های چاه از یکدیگر به پانصدمتر رسیده است.

 

 

این یعنی هر قطعه زمین کشاورزی یک چاه آب دارد؛ این یعنی هرکشاورزی با نصب پمپ آب بروی چاه اش مبادرت به برداشت آب از آبخوان های محدود  این دشت بلا زده می نماید.

 

دشت دهگلان به دلیل وسعت بالا و شرایط مساعد آب و هوایی و خاک مناسب و این که بزرگترین دشت کردستان است به ظاهر شرایط مناسبی برای توسعه کشاورزی داردکه این امر باعث شده است مدیران آب منطقه نسبت به اجازه حفر چاه و برداشت آب خیال راحتی را احساس کنند و دست بالا را در محاسباتشان در نظر بگیرند.

 

در این سال های کم آبی و خشکسالی که دهگلان هم از آن بی نصیب نبوده، باعث شده که آورد بارشی و روان آب های سطحی در این منطقه افت کند و برداشت های بیش از حدسطح آب آبخوان های دهگلان به شدت افت کند و سالانه حدود 50 میلیون مترمکعب از حجم سفره های زیرزمینی آن دوباره تجدید نشود که خود فاجعه است. تداوم برداشت آب از این چاه ها، منجر به حماسه چاه های آب دهگلان گردیده است نبردی بین مرگ و زندگی چاه های این دشت بزرگ شروع شده، مسابقه فرونشست زمین دربین قطعات کشاورزی این دشت زیبا آغاز شده است.ا ین خطر می طلبد که مسئولین ذی مدخل در منطقه وکشاورزان آن دیار به فکر کمک به این جدال زندگی چاه های آب، باعدم برداشت آب و نجات آبخوان های زیرزمینی از خشک شدن باشند حتی اگر شده یکسال درتمام دشت کشت کلیه محصولات وبرداشت آب را ممنوع اعلام نمایند.

 

انتهای پیام/



برچسب ها :

چاه آبی کشاورزیبرداشت آب از چاهحماسه چاههای آب کشاورزی دهگلان

نظرات کاربران :

رضا [یکشنبه 23 مهر 1396 | 09:36] پاسخ

سلام.
جناب آقای فرزاد حرفهای جوانان دوستدار محیط زیست شهرستان را شما علنی کردید.سپاسگزارم.امیدوارم با پیگیری و رسانه ای شدن این موضوع دست اندرکاران مدیریت آب کشور کمی به خود آمده و به آن عمل کنند

دیدگاه های ارسالی شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد.
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

نام *
 

کد امنیتی
 
   
Dehgolansheyda Telegran Channel

ADS In Website

::. آخرین اخبار .::
::. پربازدیدترین های یک ماه اخیر .::